Koszykówka uliczna (3×3) z dyscypliny podwórkowej, uboższego brata koszykówki 5×5, stała się pełnoprawnym sportem olimpijskim. Kto wie, czy tym śladem nie pójdą hokej na lodzie 3×3, a także street futbol 3×3. Można napisać, że to bujda. Jednak kto kilkanaście lat temu spodziewał się, że na korcie podczas igrzysk olimpijskich będą występować koszykarze 3×3?
FIFA Street w rzeczywistości
Podgatunków piłki nożnej jest kilka. W beach soccer grali m.in. reprezentant Anglii Matt Le Tisser, krnąbrny Francuz Eric Cantona, brazylijskie gwiazdy Romário oraz Zico. Do tego można wymienić futsal, soccę, siedmioosobową piłkę nożną (znaną jak Kings League) czy piłkę błotną. Jednak jest też street futbol 3×3. Czy pomysł powstania tej dyscypliny ma związek z czasami, w których żyjemy?
Aplikacja TikTok jest niezwykle popularna. Krótkie filmy pokazywane w tym serwisie zmieniły podejście ludzi do oglądania rozmaitych treści. Chodzi głównie o pokolenie Z, do których zaliczamy osoby urodzone w latach 1995–2012. Filmiki trwające kilkanaście bądź kilkadziesiąt sekund stały się powszechne, a inne serwisy kopiują formaty chińskiej aplikacji. Street futbol 3×3 jest pewną odpowiedzią na „erę tiktokową”. Mecz piłki nożnej trwa 90 minut, ale licząc wszystkie przerwy, widz spędza dwie godziny na oglądaniu jednego spotkania. Natomiast w piłce 3×3 wszystko jest szybsze i krótsze. Każdy mecz trwa zaledwie 10 minut, a zawodnicy grają na mniejszym boisku o wymiarach 18 × 15 m. Zespół ma w zanadrzu jednego rezerwowego.
Za twórców street futbolu 3×3 można uznać serbski tercet: Nenada Tanasijevicia, Nemanję Stojanovicia oraz Lazara Jakovljevicia. Nie powinno to dziwić, gdyż ten bałkański kraj jest potęgą w innym „trójkowym” sporcie, czyli koszykówce 3×3.
Pierwsze mistrzostwa świata w street futbolu 3×3 odbyły się w 2024 roku. W łotewskiej Rydze wystąpiło 30 drużyn. Każdy kraj mógł wystawić maksymalnie jeden zespół. Złoto zdobyła ekipa Streetkings z Holandii, srebro wywalczyła belgijska drużyna Joga 3, a brąz padł łupem San Diego z USA.
Druga edycja mistrzostw globu odbędzie się w holenderskim Utrechcie w dniach 2–4 września 2026 roku. Warto bacznie śledzić tę dyscyplinę. Tym bardziej, że dalekosiężnymi planami włodarzy ISFA (światowej federacji street futbolu) jest włączenie tego rodzaju piłki nożnej do programu Letnich Igrzysk Olimpijskich 2032 lub Letnich Igrzysk Olimpijskich 2036.
Z ulicy na igrzyska
Co jest charakterystyczne dla street futbolu 3×3 oraz koszykówki 3×3? Muzyka przygrywana przez DJ-a, komentarz spikera oraz rozgrywanie spotkań na otwartej przestrzeni.
Historia koszykówki 3×3 jest dłuższa niż street futbolu. Pierwsze mistrzostwa świata odbyły się w 2012 roku. Natomiast już w 2010 roku „trójkowy kosz” był rozgrywany na pierwszej edycji Letnich Igrzysk Młodzieży w Singapurze.
Jakie są zasady basketu 3×3? Mecz trwa 10 minut, jednak gdy jeden zespół zdobędzie 21 punktów, to spotkanie uważa się za zakończone. Przypomina to grę „21” znaną z koszykówki ulicznej. Po przerwie w grze na boisko wchodzi nowy zawodnik (w koszykówce 3×3 jest jeden rezerwowy). Za każdy rzut z dystansu przyznaje się dwa punkty, a za rzut z bliższej odległości oraz rzut wolny jest jeden punkt. Warto dodać, że trenerzy siedzą na trybunach. Podczas przerw w grze naradzają się jedynie zawodnicy.
W przeciwieństwie do street futbolu 3×3 w koszykówce 3×3 Polacy mają niemałe sukcesy. Męska kadra w 2019 roku zdobyła brąz mistrzostw świata, a dwa lata później ten sam krążek na mistrzostwach Starego Kontynentu. Panie natomiast mogą pochwalić się brązowym medalem mistrzostw Europy z 2022 roku.
Największe gwiazdy koszykówki pięcioosobowej takie jak: LeBron James, Victor Wembanyama Stephen Curry nie grają w baskecie 3×3. Mimo tego w „trójkowej” odmianie można znaleźć graczy z przeszłością w NBA. Takimi przykładami są Amerykanie: m.in. jedna z największych gwiazd koszykówki 3×3 w historii Jimmer Fredette, były zawodnik Chicago Bulls czy New York Knicks, oraz najnowszy nabytek basketu 3×3 Kyle Guy, niegdyś gracz Sacramento Kings czy Miami Heat.
Od pierwszych mistrzostw globu do debiutu na igrzyskach olimpijskich nie minęło wiele czasu. Okres ten wyniósł zaledwie dziewięć lat. Polscy koszykarze 3×3 na IO w japońskim Tokio wywalczyli przedostatnie siódme miejsce, a w 2024 roku odpadli w fazie play-off przed półfinałem. Złoto w Tokio wywalczyli Łotysze, którzy w pięcioosobowej koszykówce wystąpili na LIO tylko raz – w… 1936 roku. Nie ma bezpośredniego wpływu poziomu danej reprezentacji w koszykówce 5×5 na basket trzyosobowy. Świadczy o tym także fakt, że w 2024 roku po złoto olimpijskie sięgnęli Holendrzy, podczas gdy Amerykanie odpadli po fazie zasadniczej. U pań natomiast dwa razy wygrały Stany Zjednoczone.
Często podczas ważnych zawodów, w tym na mistrzostwach świata, są rozgrywane konkursy dunksterów, czyli po prostu zawody wsadów. Największymi mistrzami w tej konkurencji są Polacy. Piotr „Grabo” Grabowski wygrał dziesiątki konkursów, w tym trzy razy podczas mistrzostw świata. Wiele prestiżowych zawodów wygrał Łukasz „Lipek” Lipiński.
XXI wiek przyniósł nowe kanały dotarcia. Koszykówka 3×3 nie jest sportem, który trafia wyłącznie pod strzechy telewidzów. Najważniejsze turnieje w tej dyscyplinie, takie jak mistrzostwa świata czy turnieje World Tour (odpowiedni piłkarskiej Ligi Mistrzów), są transmitowane na żywo na Youtubie FIBA 3×3 bez żadnych opłat. Jest za to opcja wsparcia finansowego kanału. Dzięki temu można zyskać dostęp do materiałów specjalnych, np. powtórek najciekawszych akcji. Szeroka dystrybucja sportowego produktu wpływa pozytywnie na oglądalność (335 000 wyświetleń finałowych meczów w koszykówce 3×3).
W pierwszym tygodniu czerwca na Placu Defilad w Warszawie odbędą się mistrzostwa globu w koszykówce 3×3. Po raz pierwszy impreza tego rodzaju rozegrana będzie w Polsce. Samo centrum stolicy to idealne miejsce na propagowanie tej dyscypliny. Tym bardziej, że mecze fazy grupowej w fazie porannej będzie można obejrzeć za darmo. Warto zobaczyć na własne oczy sport, który się rozwija. Emocji nie zabraknie!
Zima na trzy
Sport w formule 3×3 można rozgrywać również zimą, na przykład na lodowisku. Hokej na lodzie jest kolejną dyscypliną, która zyskała trzyosobową wersję. Podstawową różnicą w porównaniu do street futbolu jest obecność bramkarza – w polu gra natomiast trzech zawodników.
Czas gry w hokeju 3×3 nie jest sztywno zdefiniowany w przepisach. Nawet liczba tercji jest zmienna (dwie lub trzy). Jedna tercja trwa od 12 do 22 minut w zależności od zawodów.
Szef IIHF Luc Tardif mówił o hokeju 3×3: „Ożywienie, jakie koszykówka 3×3, rugby siedmioosobowe albo siatkówka plażowa dały oryginalnym dyscyplinom było czymś, czego nigdy nie oczekiwali. To miało wielki wpływ na możliwości rekrutacji nowych zawodników i możliwości finansowe. Drzwi dla hokeja są otwarte. To jest nasz czas”.
Zimowe Igrzyska Olimpijskie 2034 odbędą się w amerykańskim Salt Lake City w stanie Utah. Florian Mayer, sport manager IIHF 3X3, powiedział, że zamierza doprowadzić do sytuacji, aby ich ulubiona dyscyplina znalazła się w programie ZIO 2034. Nie zamiast tradycyjnego hokeja sześcioosobowego, ale obok niego, tak jak w przypadku koszykówki 3×3.
Rozgrywki w hokeju 3×3 na oficjalnych zawodach zainaugurowano w 2020 roku podczas Zimowych Igrzysk Olimpijskich Młodzieży. Wówczas sportowcy walczyli w zespołach międzynarodowych. Cztery lata później zawodnicy rywalizowali już pod flagami swoich państw. Po złoto sięgnęły reprezentacje Węgier (u dziewcząt) oraz Łotwy (u chłopców).
Najnowszy pomysł IIHF na hokej 3×3 to utworzenie nowej reprezentacyjnej serii – Ulitmate Series.
Natomiast w 2027 roku powstanie Ultimate Hockey League (UHL) – pierwsza profesjonalna liga w Europie. Rok później seria ta ma objąć cały świat.
Podsumowanie
Naukowcy potwierdzają, że czas płynie szybciej w sytuacjach, gdy mózg rejestruje nadmiar informacji, dużo stresu oraz brak nowych, rozwijających bodźców. Zmienia to także perspektywę, przez którą patrzymy na sport. Motto olimpijskie: „Szybciej, wyżej, mocniej” jak ulał pasuje do dzisiejszych czasów. Trudno się dziwić, że ludzie szukają nowych, krótszych rozgrywek. Podczas oglądania „sportu 3×3” widz dostaje sygnały sensoryczne co kilka sekund. Co chwila jest szansa na bramkę, widowiskowy rzut czy spektakularny zwrot akcji. Jeśli również chcesz otrzymywać nowe bodźce, koniecznie zajrzyj do księgarni internetowej labotiga.pl. To świetna okazja, aby poznawać nowe historie. Możesz wybierać książki i gadżety w swoim własnym tempie. W naszej kolekcji mamy książki na temat wielu sportów. Dla fanów piłki nożnej, hokeja na lodzie czy koszykówki polecamy przede wszystkim biografię „Wita państwa Dariusz Szpakowski. Autobiografia”, w której jest mowa o wszystkich tych dyscyplinach.
Autor tekstu: Kacper Śliz